El transporte entre Novo Milladoiro y Santiago funcionará en septiembre

La empresa Autobuses de Calo, adjudicataria de líneas de transporte metropolitano entre Milladoiro y Santiago, ha confirmado que la nueva línea que debe dar servicio a la zona desde el polígono de Milladoiro, podrá entrar en funcionamiento durante el próximo mes de septiembre, atendiendo así a una demanda creciente de usuarios debido al significativo incremento de actividad que está experimentando la zona alta de Milladoiro junto al polígono industrial.

Autobuses de Calo responde así al malestar de numerosos vecinos de la zona y usuarios del bus, que reclaman un mejor servicio y sobre todo una parada junto al polígono para evitar largos desplazamientos desde este lugar hasta el punto en el que están instaladas las marquesinas y las paradas de la línea que comunica Milladoiro con el Ensanche de Santiago.

La empresa recuerda que la distancia máxima recomendada entre las paradas de bus se establece en seiscientos metros y que el tramo que separa la zona de Novo Milladoiro de la parada más cercana no alcanza estos seiscientos metros.

En cuanto a la demanda de una parada en el lugar, Autobuses de Calo señala que, por cuestiones de organización y de planificación de los itinerarios, esto no es factible. La solución para prestar el servicio de bus desde este punto pasa por la apertura de la línea entre Novo Milladoiro y el Ensanche compostelano, que servirá para completar la oferta de itinerarios entre el núcleo más poblado de la capital de Ames y el centro urbano de Santiago.

Perfilar el recorrido

El recorrido de la nueva línea ya está definido, pero aún no se ha cerrado definitivamente ya que es necesario realizar comprobaciones para garantizar el cumplimiento de los horarios y prestar servicio al mayor número de usuarios sin mermar la calidad del transporte en cuanto a la capacidad de los buses y el tiempo del trayecto.

La línea entre Novo Milladoiro y el Ensanche forma parte del plan de refuerzo del servicio de transporte dentro del plan metropolitano. Los usuarios disfrutarán de las mismas ventajas que los que utilizan la línea entre Milladoiro y A Rosa, a 69 céntimos por trayecto.

Milladoiro vuelve a donde nació

La trayectoria de Milladoiro, la banda más venerada de la música tradicional gallega, desmiente por enésima vez esa teoría infundada de que A Coruña es una ciudad con alergia a lo galego . La urbe en la que nació la bandera y se gestó el himno es crucial en esa carrera musical. El nombre de la banda se decidió en A Coruña, la ciudad en la que ofreció su primer concierto y en la que tenía su sede el sello que editó su disco de debut, A Galicia de Maeloc (1979). Hoy actuarán en Palexco.

Como en casi todas las historias musicales que han acontecido en la ciudad en los últimos 40 años, la figura del musicólogo Nonito Pereira resulta fundamental.

A finales de los años 70, Antón Seoane y Rodrigo Romaní graban en los estudios Audiofilm de Madrid su disco Milladoiro (1978), editado por el sello coruñés Abrente. El gaiteiro Xosé V. Ferreirós colabora en ese trabajo, del que Pereira es productor ejecutivo, quien, por cierto, un año después, recibirá un premio a la mejor producción de de la revista internacional Record World por su labor en Fonte do Araño (1977), de Emilio Cao, y Milladoiro (1978), ambos editados por Abrente. Con el tiempo, ese premio se transformará en el Grammy, así que hay un coruñés que puede presumir de tener ese galardón.

Durante la estancia madrileña, Ferreirós comenta al productor que tiene un grupo de música tradicional en Catoira. Se llama Faíscas do Xiabre. Le pregunta si les editaría a ellos otro disco. Estaría dedicado al gaiteiro de Soutelo de Montes, Avelino Cachafeiro. El proyecto va adelante. En 1979, Faíscas do Xiabre publica In memoriam , en el que colaboran Seoane y Romaní. De este disco surge meses después Milladoiro, el grupo que nace de la fusión de Faíscas do Xiabre con el dúo Seoane y Romaní. Milladoiro debuta con A Galicia de Maeloc (1979). Ruada, una compañía coruñesa, es la que edita el primer disco de esa formación cuyo nombre se decidió «en el desaparecido bar Chantada, de la calle Feijoo», apunta Pereira en su libro Historias, histerias y anécdotas musicales de La Coruña (editorial Arenas, 2003).

Antón Seoane y Rodrigo Romaní ya habían actuado en A Coruña por primera vez en el parque de Santa Margarita en agosto de 1978, durante la presentación de su disco Milladoiro . Tenían buen recuerdo de la ciudad, que fue la elegida para el primer concierto de la nueva formación, Milladoiro. El recinto que los acogió fue el colegio Salesianos, el 15 de mayo de 1979.

¿Por qué un colegio? Responde Moncho García, que participó en aquel concierto junto al resto de la formación original de Milladoiro: Rodrigo Romaní, Xosé V. Ferreirós, Nando Casal, Xosé A. F. Méndez y Laura Quintillán. «Non había outro sitio. Non había nin onde tocar. Non había nin equipos de música», recuerda. «Foi no salón de actos do colexio. Había moita xente. Tiñamos nervos. Era unha proposta entón tremendamente novedosa. Foi un experimento. Non se sabía como ía saír». Salió bien.

Lo propio sería ilustrar este reportaje con una imagen de aquella actuación, pero ni la banda ni el colegio la conservan. «Foi hai tanto tempo que penso que non había ni fotógrafos», bromea García, que considera ese concierto muy especial. «Ese día recibimos o beneplácito do público. Aquel apoio nos animó a seguir e, en certo modo, a chegar a onde estamos hoxe».

¿Por qué A Coruña?: «Pois había tres opcións: A Coruña, Vigo e Santiago. E cuadrou A Coruña. O segundo concerto, case inmediatamente, foi en Compostela, no Museo do Pobo Galego. Xa o era entonces. Tocamos nunha saliña».

Todos los escenarios

«Despois fixemos decenas de concertos en A Coruña, todos de moi grato recordo. No Pazo dos Deportes, no Colón, no Pazo da Ópera, no Coliseo. O último foi na plaza de María Pita. Este será o primeiro en Palexco. A Coruña é unha das nosas prazas fortes, témoslle un especial cariño», afirma García, que sigue figurando en la formación actual, que completan Xosé V. Ferreirós, Nando Casal, Antón Seoane, Xosé A. F. Méndez, Roi Casal, Harry C. y Manú Conde.

Hoy (20.30 horas) tocarán en Palexco en el acto de clausura del Festival Folk Cancioneiros, que organiza la Fundación Barrié de la Maza, que repartió ayer las invitaciones. El certamen lo ha ganado cuarteto Caramuxo. «É un grupo cunha proposta moi novedosa e bonita. Un xusto gañador», elogia Moncho García.

Milladoiro tocará, claro, en segundo lugar. «Porque é cedo. Nos non gusta tocar moi tarde. Se hai tres grupos, imos sempre de segundos, se nos deixan».

Han terminado la banda sonora de Las galas del difunto , la última película de José Luis García Sánchez. «Ademais, estamos rematando o novo disco. Titúlase A quinta das lágrimas e funde os territorios de Galicia e Portugal. Sairá en setembro ou outubro». No sonará hoy un avance. : «Non é o momento de tocalo. Faremos outros temas. ¿Cales? O que sei é que vanlle gustar á xente», anuncia.

A música de agora ten moito de diseño de despacho

Milladoiro está de festa. Non se cumplen tódolos días 25 anos, e, sobre todo, non se cumplen ao nivel que demostra a banda en directo. Os asistentes a concertos como o da Coruña do pasado 28 de xullo poideron contemplar como Milladoiro segue sendo a gran referencia da música de raíz tradicional galega. Nese directo tamén se poido ver a catro dos cinco invitados que aparecen no disco (25) co que Milladoiro celebra o seu cuarto de século: a frautista norteamericana Rhonda Larson, a violinista americano-irlandesa Eileen Ivers, a cantante italiana do grupo Calicanto Claudia Ferronato e a gaiteira galega Susana Seivane. Na gravación ?unha escolma dos grandes éxitos de Milladoiro que a banda volveu a gravar? tamén aparece Anxo Pintos de Berrogüetto. Todo este despliegue serve de disculpa para sentarnos a conversar (máis que unha entrevista acaba sendo un coloquio) con Nando Casal, Xosé V. Ferreirós e Moncho García, tres dos que cumplen 25 anos. Por certo, cando un compra o novo disco de Milladoiro, un dos euros que deposita acaba en Unicef.

?¿Foi complicado facer unha escolma do gran número de cancións que gravaron en 25 anos de carreira? ¿Seguiron algún criterio en particular?

?Moncho García: Seguimos criterios emotivos fundamentalmente.

Xosé V. Ferreirós: O ter tantos temas, empezas barallando unha serie deles, dos que despois se caen moitos.

Nando Casal: Algúns dos que están tamén podían non estar. Nun disco tamén hai que compensar os temas lentos cos máis rápidos. Quedaron temas lentos moi emblemáticos fóra, pero un disco ten que ter un ritmo apropiado.

X.V.F: Tampouco o disco pretende ser un resumen da nosa carreira. O obxectivo era facer unha selección equilibrada.

?¿Regravaron algún tema porque non quedaran contentos cunha gravación orixinal de hai anos?

?N. C: Pasou ao revés. Houbo algún tema que queríamos gravar porque non nos gustara como quedara, pero volvemolo a deixar fóra do disco porque desta vez tampouco nos gustou.

X. V. F: Digamos que xa un ten tan interiorizados os temas dunha forma determinada que cambialos é como unha herexía.

M. G: Témolos xa interiorizados ata cos defectos (risas). Tampouco hai unha gran solemnidade nese tipo de decisións. Facémolo dunha maneira natural. Funcionamos máis co corazón e coas circunstancias do momento.

?¿Como xurdiu a idea de invitar a Susana Seivane, Rhonda Larson, Eileen Ivers, Claudia Ferronato e Anxo Pintos?

?M. G: Home, nós ao longo de 25 anos coñecemos a moitísima xente, e o final son personas que che deixaron un magnífico recordo da súa relación. Tamén hai que decir que no noso mundo musical temos relación con xente do folk, pero tamén con músicos etiquetados como world music ou en países mediterráneos como Italia, por exemplo. Tampouco queríamos facer un disco deses no que aparecen un aluvión de invitados.

?É certo que agora fanse discos de grandes éxitos nos que se publicitan as grandes estrelas invitadas.

?M. G: Pero eses discos fanos as compañías de discos.

N. C: Ademais nós sempre decimos que queremos que os colaboradores luzan no interior dos discos e non na portada.

M. G: É que ese tipo de propostas non xurden do artista, senón que é a compañía de discos a que di que artista é mellor para o lanzamento comercial da gravación.

?En Milladoiro chama a atención a súa gran vocación internacional, que levou o grupo a actuar casi máis fóra de Galicia que dentro. Ademais sempre apegados a música galega, sen participar nas denominadas «fusións» con outro tipo de músicas foráneas.

?X. V. F: Bueno, a fusión é algo inherente o home, pero o que nunca tivemos foi a tentación de fusionarnos con todo o habido e por haber, aínda que tampouco temos medo a mesturar cousas… É decir, á fusión non hai que buscarlle fórmulas científicas, senón que se produce por medio da relación humana. Ti sales polo mundo e moitas veces xurde a posibilidade de decir «¿por que non participo eu no teu espectáculo o ti no meu?». Entón ves que hai cousas en común. Nós esa fusión entendémola. Agora, eso de mesturar cousas porque están de moda ou porque o decide o productor listillo de turno… deso si que Milladoiro sempre estivo a marxe, e creo que parte do segredo da nosa lonxevidade foi non caer nese tipo de tentacións, que deslumbran nun primeiro momento, pero que despistan moito ao público.

?A xente ao final respecta unha traxectoria coherente.

?X.V.F: Claro. Ademais sobre ese éxito internacional, quero decir que nós do que non podemos queixarnos é de non ser profetas na nosa terra. Se nós non recibiramos aplausos no colexio dos Salesianos na Coruña hai 25 anos, posiblemente aquela aventura daqueles sete chavales acabaría despois daquel primeiro concerto. Milladoiro foi reconocido fóra porque na casa éramos fortes.

N. C: E que o das fusións parece que se fai buscando a universalidade da música galega, cando nós viaxando, por exemplo, a Xapón descubrimos que un xaponés fixera un disco cos sesenta mellores temas do milenio, que os chamaba el, e de Milladoiro elexiu o Alalá das Mariñas, que é un tema tradicional. O que demostra é que cando máis baseada está a túa música no tradicional máis gusta no extranxeiro.

X.V.F: A nosa carreira centróuse en reivindicar a diferencia. As veces compras un disco, pensas que vas a escoitar algo novo e encontraste ese totum revolutum que existe hoxendía na música.

M. G: O que pasa é que moitas veces as xiras fanse como montaxes de márketing, e son presencias virtuales. O artista non ten a culpa, porque lle organizan a vida así, pero moitos parecen que acaban de conquistar o mundo e logo ves que hai un tinglado irreal montado. A música ten agora moito de diseño de despacho.

?Milladoiro tamén é a demostración de que a música de raíz tradicional non ten porque ser sinónimo de repetirse.

?X.V.F: É que a tradición galega é moi amplia, e aínda dentro do amplia que é, non chegou a nós todo o que poido chegar porque non houbo unha continuidade na transmisión. Houbo a sorte de que uns iluminados loitaran por preservar esas tradicións.

?Ademais que a música sempre foi a parte peor tratada da cultura galega.

?X.V.F: Con moita diferencia. Os que históricamente se dedicaron a música en Galicia foron algúns homes da intelectualidade que se dedicaron a anotar catro cousas, e despois moita xente anónima do pobo, que non se soubo dela pero que fixo unha gran labor para conseguir que a música galega non se perdera. Nós, que levamos 25 anos traballando neso, podemos decir que sempre vas descubrir cousas novas na tradición.

N. C: Incluso nos pasa que hai temas que coñecemos hai quince anos e que deixamos aparcados por considerar que non valían, e agora descubrimos que eran temas preciosos e que no momento non nos demos conta.

?Pódese decir que o que fai Milladoiro é música de raíz tradicional.

?X.V.F: Claro. O que estamos facendo é crear, porque a creación popular vaise facendo co tempo. Na musicoloxía hai o que é a recreación popular, é dicir, un tema que foi cantado primeiro por este home, logo por outro e así sucesivamente. É unha creación colectiva. Daquela, o que estamos facendo nós tamén é unha recreación, pero non é un proceso de repetición.

?Nestes 25 anos, Milladoiro tampouco caíu na tentación de sumarse a algunhas siglas políticas concretas, a pesar de que me imaxino de que non faltarían ofertas.

?M.G: Evidentemente temos unha militancia política personal, pero aínda que pareza unha frase dun político ao uso, nós sempre nós sentimos como un grupo galego moi querido e case patrimonial. Temos amigos de todo tipo de colores políticos e sempre tivemos o respecto de todas as opcións, pero decidimos non participar nunca nunha acción política directa.

?¿Como ven a música de Galicia agora mesmo, coa súa perspectiva de 25 anos?

?N. C: Mellorou todo moito, pero eso é tamén consecuencia lóxica do tempo.

M. G: Claro, aí está a anécdota da xeración da miña nai, que cando chegou a televisión pensaran que a inventara Franco (risas). O que si que pasou foi o que nós queriamos que pasara. ¿Que ti non estás dacordo con todo? Claro, pero eso é porque a música ten unha saude fantástica. O mérito ademáis é da sociedade civil, porque non obedeceu a ningún tipo de plan oficial.

N. C: As nais empezaron a mandar os nenos a aprender a tocar a gaita en vez de o piano, porque a gaita xa tiña, digamos, glamur.

?¿Pensan que a música se considera o mesmo nivel que outras actividades culturales galegas?

?X. V. F: A música foi en xeral, non solo en Galicia, unha pariente pobre da cultura. Os músicos somos considerados un pouco como saltimbanquis. Se un pinta ou escribe, aínda que sexa mal, parece que é outra cousa…

?Segue considerándose como unha actividade menos seria que outras disciplinas culturales.

?M. G: Non polo público, evidentemente, senón por parte de grupos da intelectualidade que simplemente non saben o que facemos. Ademais, hai que decir que desde os ámbitos oficiales non se apostou nunca pola música da mesma maneira que se fixo por outros sectores da cultura galega.

?Ter músicos tocando no exterior tamén serve, por exemplo, como embaixada turística.

?X. V. F: Claro, a xente do extranxeiro sabe moitas veces que existe Galicia grazas aos artistas. Daquela é importante que os gobernos apoien á música, sen chegar a reivindicar a subvención pura e dura, porque eso parécenos nefasto para a propia cultura.

?Para acabar, ¿van por outros 25 anos de Milladoiro?

?X. V. F: Se nolo permiten os achaques (risas).

« Entradas anteriores